Tarczyca i jej choroby

Tarczyca - zadaniem tego gruczołu jest utrzymanie fizjologicznej równowagi organizmu. Zaburzenia w jej działaniu powodują poważne choroby (najczęściej niedoczynność i nadczynność tarczycy). Hormony przez nią wytwarzane są odpowiedzialne za metabolizm, który stanowi o zdrowym ustroju. Jakiekolwiek nieprawidłowości wynikają ze złego działania tarczycy, dlatego ważne jest aby ustalić przyczynę danego stanu rzeczy.

Opis i jej działanie

Gruczoł tarczycowy wydzielania wewnętrznego znajdujący się na szyi, zbudowany z dwóch płatów bocznych (lewego i prawego), połączonych wiązaniem znajdującym się na poziomie tchawicy. Otoczony jest podwójną osłonką łącznotkankową: torebką włóknistą, która leży bliżej tkanki gruczołowej, bardziej na zewnątrz znajduje się powięź tarczowa. Od torebki włóknistej wnikają do wnętrza gruczołu przegrody łącznotkankowe razem z nerwami i naczyniami krwionośnymi. Tarczyca jest bardzo bogato unaczyniona, zaopatruje je kilka tętnic. Miąższ gruczołu składa się z różnej wielkości okrągłych pęcherzyków, które zawierają koloid. Jest to płyn w którym gromadzi się hormon nazywany tyroksyną i jest wydzielany bezpośrednio do krwi. Na tylnej powierzchni płatów tarczycy leżą gruczoły przytarczycowe.

Tarczyca jest odpowiedzialna za prawidłowy rozwój, wzrost i dojrzewanie człowieka, metabolizm (sprawne działanie całego organizmu), modelowe wchłanianie węglowodanów, białek, wapnia i fosforu więc i gospodarkę wapniowo-fosforanową, prawidłowy rozwój centralnego układu nerwowego i kostnego, transport i utrzymanie należytej ilości wody w organizmie (złe zarządzanie działa niekorzystnie na jędrność skóry i może powodować obrzęki), sprawność organizmu i jego żywotności, pracę układu pokarmowego, serca, mięśni i układu nerwowego oraz regulację gospodarki lipidowej (poziom cholesterolu) i działanie na syntezę białek.


Możliwe problemy z gruczołem tarczycy

Choroby tarczycy przejawiają się albo powiększeniem tego gruczołu czyli wolem albo zaburzeniem czynności wydzielania: niedoczynność lub nadczynność tarczycy. Najczęściej zdarzające się nowotwory tarczycy to niezłośliwe gruczolaki tarczycowo-hormonalnie nieczynne lub czynne (nadczynność tarczycy). Ze względu na kliniczne odróżnienie gruczolaka niezłośliwego od złośliwego jest często niemożliwe, a każdy z nich wymaga leczenia chirurgicznego. Gruczolaki mogą występować także poza obszarem tarczycy, wzdłuż przewodu tarczycowo-językowego, w przełyku, tchawicy i jajnikach. Istnieje też możliwość zachorowania na zapalenie tarczycy i wole obojętne (także choroba Hashimoto).

Jak dbać o tarczycę?

Lekarzem, który zajmuje się problemami z hormonem tarczycy jest endorkrynolog. Jednak aby uniknąć wizyty u niego należy przestrzegać kilku reguł, oczywiście nigdy nie mamy 100% gwarancji na zachorowanie lub nie chorowanie na tarczycę (istotne są także względy genetyczne a nie tylko nasze podejście) chociaż można odsunąć widmo choroby lub zmniejszych jej prawdopodobieństwo. Warto wiedzieć co powinno się jeść a czego unikać aby cieszyć się z braku problemów z tym gruczołem. W niedoczynności tarczycy organizm działa na zwolnionych obrotach więc powinno podkręcić trochę metabolizm jako czynnik wspomagający dla leczenia. Najlepiej postawić na białko i jod, który znajduje się w rybach morskich (śledż, dorsz, łosoś) i owocach morza oraz chudym drobiu, nabiale. Istotne jest uzupełniane diety w warzywa czyli błonnik, zbawienny dla układu trawiennego. Z kolei z wypadku nadczynności tego gruczołu, organizm działa jak szalony, istnieje zbyt szybka przemiana materii i wiele innych dolegliwości. W czasie kuracji warto wspomóc się dietą złożoną z białka pochodzenia zwierzęcego, czyli mięso, nabiał, jaja i wędliny. Należy zrezygnować z wysokoprzetworzonych i kalorycznych dań, które wcale nie spowodują przybierania na wadze lub jej utrzymania, tego typu produkty zawierają duże ilości soli także jodowanej, która jeszcze bardziej usprawnia już zbyt bardzo rozkręcony organizm. Można też wychładzać zbyt rozgrzany organizm zimnymi napojami i pokarmami. Ważne jest aby w wypadku posiadania problemów z tarczycą ustalić w którą stronę idą nieprawidłowości aby móc je wyleczyć.

Nadczynność tarczycy

Jest to zespół zaburzeń powstałych na wskutek działania na tkanki nadmiernej ilości hormonów tarczycy. Stan związany bywa najczęściej z innymi chorobami, np. z rozlanym przerostem tarczycy lub nadczynnymi gruczolakiem (są to wole guzowate z nadczynnością) lub spowodowana jest podawaniem zbyt dużych dawek hormonów albo przetrworów jodowanych. Niestety większość chorych a nawet lekarzy nie zdaje sobie sprawy, że nie wolno jej lekceważyć próbując leczyć tylko objawy z nią związane a nie samą przyczynę choroby.

Rozpoznanie

Typowe objawy towarzyszące nadprodukcji hormonu tarczycy to nadmierne chudnięcie, które pokrywa się z ciągłym wilczym głodem, którego nie można opanować (wiele z tych osób je w nocy a mimo tego zrzucić może około 30 kg w ciągu kilku miesięcy). Przyspieszona przemiana materii stanowi także o szybkim przegrzewaniu się organizmu, czyli zwiększonej potliwości i złego znoszenia wysokich temperatur. Samopoczucie także się zmienia, w szczególności w wypadku kobiet i dzieci, osoba jest rozdrażniona, łatwo wpada w złość. Chorobę podejrzewać można jeśli pojawia się kołatanie serca i duszności. Drżenie rąk, osłabienie mięśni, bardzo uciążliwe przypadłości stanowić mogą o problemach z tarczycą. Kolejnymi symptomami zapowiadającymi chorobę są kłopoty trawienne i co za tym idzie biegunki, nieregularne bardziej lub mniej obfite miesiączki niż zwykle, kłopoty skórne i łzawienie. O zaawansowanej nadczynności tego gruczołu stanowią wole, czyli ich znaczne powiększenie (może przypominać przerośniętą świnkę).


Przyczyny nadprodukcji hormonu tarczycy

Ten gruczoł jest jednym z większych w ludzkim organizmie, pełni bardzo ważne funkcje. Odpowiada za przemianę materii w narządach i tkankach wewnętrznych. Sprawuje on nadzór nad funkcjonowaniwaniem układu pokarmowego, serca, układu pokarmowego, mięśni i innych organów ciała, wewnętrznych i zewnętrznych.

Zaburzenia działania tarczycy wynikać mogą z jej zapalenia. Nieczęsto powodem jest choroba przysadki lub nadprodukcja tego hormonu w czasie ciąży. Główną przyczyną może być nieprawidłowe funkcjonowanie guzków toksycznych (produkują one hormony) a precyzyjnej posiadanie autonomicznej tkanki tarczycowej. Pod wpływem leków zawierających jod czasami guzki obojętne zamieniają się w toksyczne co zapoczątkować może chorobę.

Leczenie

Podejrzewając problemy z hormonami (nie tylko jeśli chodzi o tarczycę) należy zgłosić się do endokrynologa. Dzięki scyntygrafii- badaniu mającemu na celu sprawdzenie na jakim poziomie tarczyca wychwytuje jod. Miejsca bardziej go wychwytujące są nazywane gorącymi miejscami i są to obszary chorobowe. Należy ustalić też czy osoba podejrzewająca chorobę posiada guzki toksyczne czy są to guzki produkujące odpowiednią ilość hormonów (znaczyć może to, że leki są odpowiedzialne za ich zbyt duże wytwarzanie). Wtedy można rozpocząć leczenie farmakologiczne które ma zahamować nadprodukcję hormonów, potrzebne są też leki hamujące skutki działania ich dodatkowej ilości. Należy wyeliminować dawkę nieprawidłowej tkanki tarczycowej. Bardzo ważna jest dieta wspomagająca działanie medykamentów. Zanalizować należy ilość przyjmowanego białka, jeśli jest go za mało wprowadzić trzeba więcej ryb i mięsa do codziennego żywienia. Warto też uzupełnić braki witaminowe, polecane składniki mineralne to witaminy z grupy B, A oraz wapń i braki kaloryczne, zwłaszcza w wypadku znacznego spadku wagi. Korzystne jest ograniczenie błonnika w diecie.

Problemy towarzyszące

Istnieje możliwość całkowitego wyleczenia nadczynności tarczycy, zależy to jednak od poziomu jej nadaktywności i powodzenia kuracji farmakologicznej. Unikać należy jodu, który znajduje się w najpopularniejszej soli dostępnej w sklepach. Lekceważenie objawów prowadzić może do chorób serca i przełomu tarczycowego- jest to nagły wzrost stężenia hormonów tarczycy współdziałający z hormonami stresu co powoduje zagrożenie życia. Pojawić się mogą także problemy z kośćmi, czyli ostreoporoza i osteopenia utrudniając codzienne życie, ponieważ niewielki uraz spowodować może trudne do wyleczenia złamania. Zdarza się też okresowe porażenie towarzyszące tyreotoksykozie, czyli znaczne osłabienie mięśni.

Nowotwór tarczycy

Jest to grupa nowotworów, które dzielą się na: złośliwe, niezłośliwe, o niepewnym charakterze i raka insitu tarczycy. Mają swoje ognisko w gruczole tarczycy, występują jako najczęstsze nowotwory złośliwe gruczołu wewnątrzwydzielniczego ale stanowią tylko 1% wszystkich złośliwych odmian raka. Rozróżniają się także ze względu na charakter raka czyli nowotwór brodawkowy (występuje najczęściej w wypadku schorzeń tarczycy), pęcherzykowy (występuje także u ludzi bardzo młodych), anaplastyczny (bardzo złośliwa odmiana raka) oraz rzadziej występujący rdzeniasty i chłoniak tarczycy.


Powody rozwinięcia się nowotworu

Przyczynami raka tarczycy są oczywiście czynniki genetyczne, otóż problemy z tarczycą pojawiające się w rodzinie to sygnał do zwiększenia dbałości o swoje zdrowie. Pobudkami do jego powstania jest niedobór lub nadmiar jodu, zbyt duża stymulacja tarczycy przez hormony, które sama produkuje i działanie promieniowania jonizującego. Częściej występuje u kobiet, nawet do 4 razy niż w przypadku mężczyzn.

Rozpoznanie, przebieg choroby i kuracja

Rozpoczęcie leczenia ma miejsce dopiero gdy potwierdzi się obawa pacjenta lub lekarza co do zainicjowania nowotworu w gruczole tarczycy. Aby to potwierdzić lub wykluczyć niezbędne jest badanie lekarskie pacjenta, następnie utrasonograficzne (uzyskanie wglądu w przekrój niepokojącego miejsca w organizimie) oraz w ostateczności biopsja cienkoigłowa tarczycy. Rozpoczęcie kuracji zależy od stopnia rozwoju nowotworu oraz jego rodzaju. Można wyróżnić trzy sposoby walki z tą chorobą: całkowite (lub czasami zdarzające się częściowe ale zależy to od opinii lekarza prowadzącego) wycięcie gruczołu, która może spowodować przejściową lub trwałą niedoczynność przytarczyc, leczenie pierwiastkami promieniotwórczymi (przeprowadza się je kilka miesięcy po operacji do czasu uzyskania poprawy zdrowia pacjenta, jest leczeniem bezpiecznym poza stosowaniem jego u kobiet w ciąży) lub przyjmowanie deficytowych hormonów tarczycy czyli leczenie farmakologiczne. Podczas terapii ważne jest usunięcie całej tkanki tarczycowej czyli w miejscu gdzie rozwija się nowotwór aby nie dopuścić do przerzutów i wznowienia się choroby. Kuracja cechuje się dużą skutecznością o ile zainterweniuje się w odpowiednim momencie.

Objawy alarmujące

Symptomami mówiącymi o nowotworze jest odczuwanie duszności, permanentna chrypka spowodowana podrażnieniem strun głosowych, zaburzenia połykania, powiększone szyjne węzły chłonne, ból karku i okolicy szyi, a nawet promieniujący ból kości. Pojawiają się początkowo niewyczuwalne guzki tarczycy, które w trakcie rozrostu nowotworu stają się coraz większe i następnie dość widoczne. Objawy dotyczące jakichkolwiek problemów z tarczycą są poważnym alarmem do rozpoczęcia rozpoznania i leczenia tych chorób, inaczej można wyrządzić sobie dużą krzywdę.

Co po trudnej i długotrwałej terapii?

Samo zachorowania na raka tarczycy może być spowodowane zlekceważeniem lub niewiedzą o posiadaniu niedoczynności tego gruczołu i braku podjęcia leczenia w tym kierunku. Jedynymi powikłaniami, które jednak pod kontrolą lekarza nie powinny wystąpić są przerzuty, nawroty pojawienia się komórek nowotworowych.

Unikając choroby należy dbać o przyswajanie odpowiedniej dla organizmu jodu w diecie (sól kuchenna, woda mineralna z jodem i przede wszystkim morskie ryby). Trzeba zaprzestać palenia tytoniu, ponieważ odnaleziono związek między tym faktem a pojawieniem się guzków tarczycy, co jest pierwszym, najmniej groźnym etapem choroby, który można przerwać, niedopuszczając do rozwinięcia się nowotworu.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *